پرونده موسيقي و مداحي پاپ مذهبي بحث معنويت بدون دين به تازگي وارد عرصه هيئتها شده است. مقام معظم رهبري در سخنراني اي كه با مداحها داشتند، دراينباره تأكيد كردندكه در هيئت عزاداري امام حسين (ع) بايد اهداف قيام امام حسين (ع) مطرح شود؛ اما الان ميبينيم كه در بعضي از هيئتها فقط سينهزدن اصل شده است؛ چرا؟
- معنويت ممزوج و آميخته با دين است؛ نميشود جايي معنويت باشدو دين نباشد. ممكن است معنويت ضعيف باشد و در نتيجه دين هم ضعيف باشد، ولي معنويت به دين است و غير از دين نيست . اگر بخواهيم خيلي خالصتر صحبت كنيم معنويتي كه در تشيع است به اسلام ناب منتهي ميشود. اميرالمؤمنين فرمايشي دارند كه فكر ميكنم با ايام ما و اين سالها تناسب داشته باشد كه:«دو دسته كمر مرا شكستند؛ يكي عالم بيتقوا و ديگري جاهل متحجّر».
هم اينك به واسطة گرايش قابل توجه به محافل و مجالس اهل بيت ، معايبي هم پيش آمده است. به عقيدة من تقصير مداحان يا جمعيت و جوانان نيست. پيش از جستجوي اين عيبها در مداحان بايد آنها رادر علما جستوجو كرد. حرف نهايي را امام راحل زد كه:« اسلام بدون روحانيت يعني اسلام نه». اگر بخواهيم درست و حسابي عيبجويي كنيم اول بايد از روحانيت شروع كنيم كه چرا گرايش جوانها به علما كمتر و به سمت مداحان بيشتر شده است؟ عاملش را بايد جستوجو كرد. به عقيدة من در اين برهه از زمان، بر خلاف اين فضايي كه به طور عام براي مداحان ايجاد شده، عدهاي از آنها هستند كه دارند خدمت ميكنند و بايد به خدمتشان ارزش داده شود. بعضي از علما آن طور كه بايد و شايد وارد ميدان نشدهاند و کار به دست ديگران افتاده است. آقاي جوادي آملي خطاب به علما ميگويند: «آقايانِ آيتالله؛ شما بياييد منبر برويد. اگر شما نياييد، حجتالاسلامها ميآيند . آقايانِ حجتالاسلام شما بياييد.اگر شما نياييد ثقه الاسلامها ميآيند ثقه الاسلامها شما نياييد، آخرش مجلس دست مداحها ميافتد». بعضي از مداحان ساعتها وقت را بدون گرفتن دستمزد ميگذرانند؛ آن هم در حالي كه براي پر كردن اوقات جوانان در ساير جاها از آنها كلي پول گرفته ميشود. در اينجا كه ساعتهايي از وقت جوانها بدون گرفتن پولي بدون توقعي پر ميشود و يك ارتباط معنوي نيز با اهل بيت (ع) برقرار ميشود؛ اين بايد مورد حمايت قرار بگيرد؛ البته قبول دارم در اين ميان كساني هستند كه سوء استفاده ميكنند، ليكن من بر اين عقيدهام كه به مرور زمان بعضي مداحها پايشان را فراتر از حد و حدودشان گذاشتهاند و نبايد بگذارند. اينجاست كه روحانيت بايد وارد شود و اصلاح امور را به دست بگيرد.
راهكاري كه شما بيان كرديد ضرورت ورود روحانيت به اين مسئله است. در كنار اين راهكار، بزرگان جامعة مداحي به مداحان جواني كه به قول حضرت عالي واقعاً با نيت خالص كار ميكنند و به خاطر جوان بودنشان و اطلاع نداشتنشان بعضي مسيرها را اشتباه رفتهاند، چه كمكي بايد بكنند؟
- اول بايد بزرگان مداحي معايب اين جوانان را برطرف كنند. اگر ديدند جواني مجلسي گرفت و شعري خواند كه نبايد ميخواند يا مطلبي گفت كه نبايد ميگفت به او بگويند اينجا را اشتباه خواندي يا اشتباه گفتي.
مقام معظم رهبري هم وارد اين جزئيات شدند؛ اگرچه بعضيها هم از اين مطلب سوء استفاده كردند و ميكنند. شعرا و مداحان جوان ما بايد قبل از آنكه امري را در جامعه ترويج كنند با يك فرد حرفهاي و متخصص در اين امر مشورت كنند تا خداي نكرده از اهداف امام حسين (ع) دور نشوند. بعضيها هم مفاهيم را اشتباه درك ميكنند و كارهايي دور از شأن يك مداح و يك جوان شيعه پيرو اهل بيت (ع) انجام ميدهندكه اين را بايد تصحيح كرد.
متأسفانه بعضي از تفكرات وارد هيئتهاي ما شده است كه آسيبزننده است؛ آنها را نيز بايد اصلاح كرد و اين امر مستلزم ورود علماي بزرگ و مداحان با سواد و عالم است.
از جمله آسيبهاي ديگر در بحث مداحي، استفاده از اصطلاحات غلوآميز است. جامعة مداحان در برخورد با اين موارد بايد چگونه عمل كند؟
- يك سري از كارها را بايد خود مستمعان انجام بدهند. وقتي مداح آنچنان حضرت علي (ع) را بالا ميبرد كه خداي نكرده به كفر نزديك ميشود، مستمعان بايد اين اشتباه را به مداح تذكر دهند؛ اگر اين امر صورت بگيرد ديگر نيازي به گفتن علما هم نيست. همچنين بخش زيادي از اصلاح اين امر به دست رسانههاست. صدا و سيما بايد مواظب باشد كه اين مسائل پخش نشود و اگر جايي هم مطرح شد به اصلاح آن بپردازد. اگر اين مسئله بدون تصحيح از صدا و سيما پخش شود، آنگاه دچار مشكل بزرگي خواهيم شد. به نظر بنده يكي از مشكلات، پخش زنده است؛ چرا كه چندان نميتوان آن را تصحيح كرد و جلوي اشتباهات را گرفت.
از ديگر مسائل دربارة هيئتهاي عزاداري، ايجاد مزاحمت براي ساير مردم است؛ به عنوان مثال، در آخر شب كه مردم استراحت ميكنند، اينها با باندهاي بزرگ صوتي ايجاد مزاحمت ميكنند و در بعضي از هيئتها عَلَمهايي بزرگ جابهجا ميشود كه خود اين مشكل شرعي دارد. براي اصلاح اين امور چه بايد كرد؟
- فرهنگ هيئتها بايد داراي تغيير و تحول شود. آنها با ديد تعظيم شعاير بيرون ميآيند. براي بزرگداشت عزاي امام حسين(ع) و تعظيم شعاير مذهبي اين كار را ميكنند. بايد به آنها شعاير را به درستي شناساند و توضيح داد كه چگونه است؛ به عنوان مثال يك راه بزرگداشت مقام امام حسين (ع)، سروقت نماز خواندن است. بايد برنامه را طوري تنظيم كرد كه موقع نماز در مسجد باشيم و نماز را اول وقت بخوانيم؛ اين فرهنگي است كه بايد جا بيفتد. علما بايد اينها را بگويند. اين مباحث بايد مطرح شود تا در جامعه منعكس شود و تأثير بگذارد. گريه براي امام حسين (ع) بسيار با فضيلت است؛ اما گرية همراه با معرفت بسيار اثرگذارتر و با فضيلتتر است؛ از طرف ديگر مداحان نيز بايد سطح سواد و علم خود را بالا ببرند تا بتوانند يك هيئت را به خوبي اداره كنند.
مداحان جوان ما نيز بايد همچنان ارتباط خود را با مداحان بزرگ حفظ كنند و بلافاصله بعد از اينكه گروهي از مردم دور آنها جمع شد، ارتباط خود را با ساير مداحان قطع نكنند.
دوباره تأكيد ميكنم كه مستمعان در جلوگيري از اين انحرافات نقش بسزايي دارند. وقتي مداح بداند كه مستمع او با رفتار و سكنات و شعرهايش مخالف است و به آن توجهي ندارد، خود به خود اصلاح ميشود.
)
هیئت انصارالحسین (ع) تهران از سال 1378 تائسیس و تا کنون با عنایت امام زمان (عج) ادامه دارد.